6.5.4. Opory miejscowe oraz system automatycznego doboru złączek i kształtek<br>

### 6.5.4. Opory miejscowe oraz system automatycznego doboru złączek i kształtek

Wszystkie opory miejscowe występujące na działkach dzielą się na opory widoczne i niewidoczne. Pojęcia „widoczne” i „niewidoczne” oznaczają widoczność na schemacie instalacji w trakcie edycji. Wszystkie widoczne opory miejscowe są wstawiane do działek i są widoczne na schemacie w trakcie edycji. Mają one swoje dane w osobnych polach w tabeli danych. Niewidoczne opory miejscowe są deklarowane w polu “Opory różne” i nie są widoczne na schemacie w trakcie edycji.

Wszystkie widoczne opory miejscowe albo wynikają wprost z rysunku (trójniki w węzłach, kolana przypisane załamaniom działek widocznym ma rysunku), bądź też wstawiane są na działki tak samo jak inne elementy armatury (zob. rozdz. 4.9). Widocznymi oporami mogą być np. kolana 90°, kolana 45°, łuki, itd.

Opory niewidoczne są wpisywane w polu „Opory różne” z wykorzystaniem skrótów literowych lub za pomocą wyboru z listy. Część złączek może być zdeklarowana zarówno jako opory widoczne jak i niewidoczne.

Program ma wbudowany system rozpoznawania możliwych (w danym systemie instalacyjnym) połączeń elementów i automatycznie dobiera złączki służące do połączeń oporów widocznych. Użytkownik ma możliwość deklaracji klas połączeń, tzn. wyboru kąta połączenia, umocowania połączenia, czy też innych cech połączenia (przykładowo podejść natynkowych lub podtynkowych do urządzeń). System doboru połączeń rozróżnia elementy, które są ze sobą połączone bezpośrednio za pomocą jednej lub kilku kształtek od elementów, które rozdzielone są fragmentem rury. Dzięki temu program jest w stanie dobrać np. nypel mosiężny podczas doboru połączenia pomiędzy dwoma zaworami zamiast doboru złączek przejściowych na rurę i z powrotem. Każdy opór widoczny ma zaznaczony na brązowo obszar sklejania. Jest to obszar, który oznacza, czy elementy są ze sobą połączone, czy też są rozdzielone fragmentem rury:

Zawory nie są połączone ze sobą. Występuje pomiędzy nimi fragment rury | Zawory są połączone ze sobą i program dobierze pomiędzy nimi np. złączkę mosiężną

Odległość sklejania można konfigurować w danych ogólnych projektu (rozdz. 3.3). Wyświetlanie obszaru sklejania można konfigurować w okienku wyglądu elementów (rozdz. 8.2.2).

Do konfiguracji oporów widocznych, niewidocznych i połączeń pomiędzy nimi służy pole „Opory różne”. W polu tym można bezpośrednio wpisywać opory niewidoczne za pomocą skrótów literowych. Po kliknięciu na przycisk z prawej strony pola, pokaże się specjalne okienko do określania oporów miejscowych na zaznaczonej działce (zaznaczonych działkach, jeśli jest zaznaczona więcej niż jedna działka) oraz do określania sposobu łączenia elementów.

Na samej górze okienka znajduje się pole, które pozwala wyłączyć automatyczny dobór złączek i kształtek dla zaznaczonych działek. Jeżeli pole to jest zaznaczone, program nie będzie dobierał żadnych złączek automatycznie.

Pole wyszarzone, oznacza, że część z zaznaczonych działek ma automatyczny dobór włączony, a część wyłączony. Pozostawienie pola w stanie „szarym” powoduje, że program nie zmieni ustawień dla żadnej działki. Zaznaczenie pola wyłącza dobór dla wszystkich zaznaczonych działek, odznaczenie pola włącza dobór dla wszystkich zaznaczonych działek.

W górnej części okienka znajduje się tabelka wszystkich połączeń i elementów występujących na działce ułożona w kierunku od źródła do odbiornika. W prawym górnym rogu można wybrać katalog, z którego w pierwszej kolejności program będzie się starał dobrać połączenia i węzeł. W centralnej, lewej części okienka znajduje się rysunek edytowanej działki oraz osiem przycisków pozwalających na przemieszczanie się do innych działek. W centralnej prawej części okienka znajdują się pola do konfiguracji elementów – wyboru klas węzła, klas połączeń oraz typów elementów.

W dolnej części okienka znajdują się dwie listy do wyboru i wstawiania do działki oporów niewidocznych. Dla takich oporów program nie dobiera połączeń, gdyż nie zna ich wzajemnego usytuowania – wstawienie ich do listy oporów nie spowoduje bowiem widocznych zmian w graficznym obrazie działki.

Deklaracja połączeń oporów widocznych:

Wszystkie opory widoczne są wstawiane do działek w sposób opisany w rozdz. 6.5.4. W niniejszym okienku można jedynie określać węzły działek oraz połączenia pomiędzy elementami widocznymi.

Przy deklarowaniu oporów widocznych i połączeń pomiędzy nimi przyjęto następującą terminologię:

- węzeł działki (węzeł własny działki) – jest to miejsce połączenia działki z innymi działkami, na końcu działki znajdującym się bliżej odbiornika. Podczas doboru połączeń program dobiera trójniki lub czwórnik w celu realizacji węzła. Węzeł jest oczywiście dobierany na działce tylko, gdy do działki podłączone są 2 lub 3 inne działki,

- węzeł obcy – jest to węzeł, do którego jest włączona edytowana działka,

- połączenie z węzłem – złączki konieczne do połączenia węzła z działką lub innym elementem (np. zaworem) przyłączonym do węzła. Działka jest połączona z własnym węzłem (bliżej odbiornika) oraz z węzłem obcym (bliżej źródła),

- połączenie el. (wlot) – połączenie pomiędzy rurą a widocznym oporem (np. zaworem). Połączenie to jest traktowane ZAWSZE od strony źródła, niezależnie od tego czy woda płynie od strony źródła (np. działki wody zimnej), czy w stronę źródła (działki cyrkulacyjne),

- połączenie el. (przelot) – połączenie pomiędzy jednym widocznym oporem a drugim,

- połączenie el. (wylot) – połączenie pomiędzy widocznym oporem (np. zaworem) a rurą. Połączenie to jest traktowane ZAWSZE od strony odbiorników (czyli dalej źródła), niezależnie od tego czy woda płynie od strony źródła (np. działki wody zimnej), czy w stronę źródła (np. działki cyrkulacyjne).

Schematycznie można to oznaczyć następująco:

Realizacja węzła działki zależy od liczby przyłączonych działek. W przypadku trójnika użytkownik ma możliwość wyboru sposobu ułożenia trójnika (przelot lub T), natomiast w przypadku czwórnika można wybrać realizację za pomocą dwóch trójników połączonych przelotem, za pomocą dwóch trójników połączonych odgałęzieniem lub za pomocą kształtki czwórnika (o ile takie występują w wybranym katalogu):

Realizacja za pomocą dwóch trójników połączonych przelotem | Realizacja za pomocą dwóch trójników połączonych odgałęzieniem | Realizacja za pomocą kształtki czwórnika

Dla każdego połączenia można określić szczegóły jego realizacji w polu „Ustawienia połączenia”, które jest widoczne prawej górnej części okienka po ustawieniu się na dowolnym połączeniu. Pole „Domyślne” określa, czy program ma wybrać połączenie domyślne. Po wyłączeniu tego pola można określić inny rodzaj połączenia (np. połączenie kątowe, połączenie śrubunkowe). Pole „Umocowane” pozwala określić czy połączenie ma być umocowane - poprzez użycie specjalnej kształtki lub poprzez obejmę.

Dla węzła można określić szczegóły jego realizacji w polu „Ustawienia węzła”, które jest widoczne prawej górnej części okienka po ustawieniu się na węźle. Pole „Domyślne” określa, czy program ma wybrać domyślną realizację węzła – dla trójników odczytaną z rysunku, dla czwórników ustawioną w okienku danych ogólnych. Po wyłączeniu pola „Domyślne” można określić inną realizację węzła oraz inny rodzaj węzła. Pole „Umocowane” pozwala określić czy węzeł ma być umocowany - poprzez użycie specjalnej kształtki lub poprzez obejmę.

Deklaracja oporów niewidocznych:

W dolnej części okienka oporów różnych znajdują się listy do wyboru oporów niewidocznych.

W lewej części znajduje się lista z dostępnymi oporami. W prawej liście znajdują się wybrane opory miejscowe. Pozycje można przenosić pomiędzy listami za pomocą przycisków ze strzałkami znajdującymi się pomiędzy obiema listami. W prawej liście liczba znajdująca się w nawiasie na końcu nazwy oporu oznacza ilość wybranych oporów tego typu.

W liście dostępnych oporów na początku umieszczane są złączki z katalogu rur. Poniżej znajdują się elementy z katalogu oporów miejscowych, które mogą być umieszczone na rurach dowolnego typu. Kolejne pozycje zajmują umowne elementy o określonym kv, dzeta lub wprost oporze w dostępnych w danych ogólnych jednostkach ciśnienia. Na końcu umieszczane są makrodefinicje. Wartości kv, dzeta lub oporu uzupełniane są w polu znajdującym się poniżej listy wybranych oporów.

! Dla każdej działki można deklarować opory różne, które są zgodne z typem rury dla działki, tak więc aby móc wpisywać opory miejscowe z katalogu rur zawsze najpierw należy określić typ rury.

! W liście dostępnych oporów pojawią się makrodefinicje, których typ zgadza się z wybranym typem rury.

Opory niewidoczne mogą zostać wpisane bez otwierania opisanego wyżej okienka z użyciem skrótów literowych (zob. rozdz. 6.5.3). Jednakże w takim przypadku wpisane mogą być jedynie opory, które mają zdefiniowane skróty literowe. Przykładowo, jeśli litera “b” jest przypisana do kolanka 90°, to w polu “Opory różne” można wpisać po prostu b dla określenia jednego kolana, albo np. bbb dla określenia trzech kolan.