2.4.8. Korekta danych, dzielenie PG, rysowanie przyłączy<br>

### 2.4.8. Korekta danych, dzielenie PG, rysowanie przyłączy

Korekta danych

Jeżeli uzyskano wyniki nieprawidłowe pod względem cieplnym lub hydraulicznym można na różne sposoby manipulować danymi w celu ich poprawy.

W zakresie wyników cieplnych duże znaczenie ma opór okładziny podłogowej. Należy też zwrócić uwagę na powierzchnię zajmowaną przez przyłącza – w sytuacji, gdy jest uwzględniane tylko np. 50% uzyskiwanej z nich mocy, duża powierzchnia przyłączy utrudnia ogrzanie pomieszczenia. Korzystne może być wówczas ręczne narzucenie mniejszego niż dobrany odstępu układania przyłączy. Warto też pamiętać o możliwości dogrzania pomieszczeń poprzez wprowadzenie stref brzegowych.

Z drugiej strony, jeśli któreś pomieszczenie charakteryzuje się znacząco wyższym zapotrzebowaniem ciepła od innych (na m2), można dla tego pomieszczenia zrezygnować z pokrywania całej straty przez ogrzewanie podłogowe i zaplanować tam dodatkowo grzejnik konwekcyjny. Takie rozwiązanie ułatwi dobór temperatury zasilania i obliczenia pozostałych PG należących do tego samego obwodu regulacji.

Jeżeli wyniki cieplne są satysfakcjonujące, zmiany będą zmierzały do zrównoważenia instalacji pod względem hydraulicznym. Program na liście błędów wyświetla komunikaty wygenerowane podczas obliczeń, w szczególności zalecenia dotyczące dzielenia powierzchni grzewczych.

Oprócz podzielenia PG, straty ciśnienia można zredukować poprzez zmianę innych danych. Zwiększenie grubości izolacji ogranicza stratę ciepła w dół, która jest równoważona narzutem na przepływ. Zmniejszenie straty w dół spowoduje spadek przepływu, pociągający za sobą znacznie większy spadek straty ciśnienia (strata ciśnienia jest zależna od kwadratu przepływu).

Można też odpowiednio wprowadzić dla niektórych PG niestandardowe dane ogólne, np. wybrać większą średnicę rury.

Z kolei dla bardzo małych PG (wc, przedpokoje itp.) warto rozważyć ogrzewanie ich przyłączami, gdyż wprowadzenie tak małego obwodu bardzo utrudnia (często wręcz uniemożliwia) wyregulowanie rozdzielacza – strata ciśnienia dla takiej małej pętli może być wielokrotnie mniejsza niż strata ciśnienia dla pozostałych pętli.

Mimo stosowania powyżej opisanych metod często nie da się uniknąć dzielenia PG w celu zredukowania przepływów i spadków ciśnienia, szczególnie w większych pomieszczeniach. Jeżeli były wykonywane inne zmiany danych, mające wpływ na uzyskiwane straty ciśnienia, warto przed przystąpieniem do dzielenia PG jeszcze raz wykonać obliczenia, aby komunikaty o błędach zawierające zalecenia co do dzielenia PG, były w pełni aktualne.

Dzielenie PG

W celu dokonania podziału PG należy wykorzystać menu podręczne dla PG, dostępne pod prawym klawiszem myszki lub skorzystać z polecenia „Dzielenie powierzchni grzewczych” w menu „Elementy” („Funkcje” → , ).

PG możemy podzielić na dwa sposoby: bez dylatacji, co zostaje uwidocznione zieloną linią podziału i z dylatacją, zaznaczaną brązową linią podziału (od ściany do ściany). Sposób podziału nie ma znaczenia z punktu widzenia obliczeniowego. Odpowiednie zdylatowanie płyty podłogi ma znaczenie konstrukcyjne.

Wszystkie dane nowych powierzchni zostaną skopiowane z powierzchni macierzystej. Nazwy nowych powierzchni zostaną utworzone przez dodanie kolejnych liter (a, b, c, itd.) na końcu nazwy powierzchni macierzystej. W przypadku dzielenia powierzchni, której część stanowi strefa brzegowa (SB), należy odpowiednio skorygować dane SB dla wszystkich nowych powierzchni.

Po dokonaniu niezbędnych podziałów należy doprowadzić przyłącza do nowopowstałych powierzchni lub pozostawić programowi możliwość określenia przyłączy wirtualnych. W tym celu konieczne jest zwiększenie ilość wyjść z rozdzielacza lub wprowadzenie nowych rozdzielaczy. Dla uniknięcia krzyżowania się przyłączy nowe wyjścia są często potrzebne pomiędzy już istniejącymi. Aby wstawić takie wyjście w rozdzielaczu, należy po ustawieniu kursora na danym rozdzielaczu nacisnąć prawy klawisz myszki i z menu podręcznego wybrać polecenie „Wstaw punkt podłączenia ...”, a następnie wskazać, w którym miejscu ma być wstawione nowe wyjście.

! Zwiększenie ilości przyłączy przebiegających przez daną powierzchnię grzewczą może spowodować, że wskazana przez program konieczność jej podziału stanie się nieaktualna.

Przykład: Jeśli program wskazał, że powierzchnia A musi być podzielona na dwie nowe i jednocześnie powierzchnia B musi być podzielona na 4 nowe, przy czym przyłącza do powierzchni B1, B2, B3 i B4 będą przebiegały przez A, może się okazać, że podział A nie będzie już potrzebny. W takim wypadku należy przeprowadzić podział powierzchni B na 4 nowe, przeprowadzić obliczenia i sprawdzić, czy nadal występuje konieczność podziału powierzchni A. Duża ilość przyłączy przechodzących może też znacząco zmienić wydajność cieplną powierzchni grzewczej.

Podłączenie powierzchni grzewczych do rozdzielaczy

Domyślnie pole „Twórz wirtualne połączenia” jest zaznaczone jako aktywne, ponieważ nie ma konieczności wprowadzania przyłączy we wstępnym projektowaniu.

Wirtualne przyłącza podczas obliczeń są uwzględniane hydraulicznie, natomiast nie jest obliczana ich wydajność cieplna. Z tego powodu wykonując projekt ostateczny należy wprowadzić na rysunek przyłącza od rozdzielaczy do poszczególnych pętli, żeby zostały one przeliczone zarówno pod względem hydraulicznym jak i cieplnym, po narysowaniu przyłączy można sprawdzić czy zostały one dobrze połączone – należy wtedy wyłączyć tworzenie wirtualnych połączeń i przeprowadzić sprawdzenie połączeń. Jeżeli przyłącza są poprowadzone prawidłowo program nie będzie wyświetlał komunikatów.

W danych ogólnych jest dostępna opcja „Przestrzegaj obszaru mieszkań”. Jej zaznaczenie powoduje wirtualne podłączenie płaszczyzn grzejnych do rozdzielacza znajdującego się w obrębie tego samego mieszkania a nie do rozdzielacza znajdującego się najbliżej.

Każda powierzchnia grzewcza, z wyjątkiem powierzchni typu „Ogrzewana przyłączami”, musi być podłączona do rozdzielacza. Do podłączania PG do rozdzielacza najwygodniej jest zastosować element „Para przyłączy”. W przypadkach niestandardowych można użyć elementu „Przyłącze” i poprowadzić przyłącza zasilające i powrotne oddzielnie.

! Nie można łączyć powierzchni grzejnych z rozdzielaczem przy pomocy działek. Powoduje to błąd połączeń w projekcie i brak możliwości przeprowadzenia obliczeń.

Podczas rysowania przyłączy bardzo duże znaczenie mają aktualnie wybrane tryby pracy programu (AUTO i ORTO). Skrócony opis powyższych trybów można znaleźć przy opisie tworzenia konstrukcji budynku. Z uwagi na właściwości trybu AUTO korzystnie jest najpierw podłączyć do rozdzielacza PG z nim sąsiadującą, a następnie po kolei prowadzić przyłącza do coraz odleglejszych PG. Dzięki temu można uniknąć prowadzenia przyłączy przez PG jeszcze nie podłączone, dla których program w trybie AUTO proponuje wykonanie podłączeń. Należy zwrócić uwagę na graficzną poprawność prowadzenia przyłączy, gdyż program automatycznie odczyta długości przyłączy przechodzących przez poszczególne PG. W sytuacji, gdy rysunkowa długość przyłącza istotnie odbiega od przewidywanej długości rzeczywistej, można narzucić ręcznie poprawną długość (nadpisać wartość domyślną) dla poszczególnych jego fragmentów przechodzących przez kolejne PG.

W przypadku kilkukrotnie załamywanych przyłączy może się zdarzyć, że podczas automatycznego wykonywania podłączenia w trybie AUTO program będzie zmieniał odcinki przyłącza w niepożądany sposób (np. krzyżował). W tym wypadku należy skorzystać z klawisza Shift, przy użyciu którego można czasowo przełączyć tryb AUTO, a więc np. chwilowo, na czas jednej operacji, go wyłączyć, i wykonać podłączenie bez użycia trybu AUTO.

Dane przyłączy

Program automatycznie odczytuje z rysunku długość całego przyłącza (uwzględnianą przy obliczeniach PG, do której przyłącze biegnie) oraz długości fragmentów przyłącza przechodzące przez poszczególne PG (uwzględniane przy obliczaniu powierzchni i mocy przyłączy przechodzących). Wartości te można również narzucić ręcznie, jeśli długości domyślne są nieprawidłowe. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, że te fragmenty przyłącza, które nie biegną bezpośrednio przez obszar PG nie będą do niej przyporządkowane, a więc w szczególności, jeśli przyłącze zostanie poprowadzone tuż przy ścianie, w pasie, który PG nie obejmuje, nie będzie ono mogło być poprawnie uwzględnione w obliczeniach mocy grzejnej tej PG.

Po zaznaczeniu przyłącza jego dane są wyświetlane w tabeli, m.in. całkowita długość przyłącza odczytana z rysunku oraz, po wyświetleniu tabelki dostępnej w polu „Przez PG...”, zestawienie fragmentów przyłącza przebiegających przez różne PG. Dodatkowym polem jest „Styl linii”, w którym można konfigurować wygląd linii rysującej przyłącze.

! Długości fragmentów przyłączy biegnących przez poszczególne PG wyświetlane są dopiero po wykonaniu sprawdzenia połączeń lub po wykonaniu pierwszych obliczeń.

Poniższe dane są dostępne w danych PG, w polu „Przyłącza [m]...”, przy czym w tym wypadku program wyświetli zestawienie fragmentów przyłączy biegnących do innych PG przez wybraną PG oraz w danych pomieszczenia na zakładce „Konstrukcja” – zostaną wyświetlone wszystkie fragmenty przyłączy biegnące przez to pomieszczenie.

- Długość – automatycznie odczytana z rysunku długość odcinka przyłącza przechodzącego przez daną PG,

- Izolacja – wyświetlenie wariantu zaizolowania fragmentu przyłącza: „N” – fragment niezaizolowany, „P” fragment w peszlu, „I” – fragment izolowany,

- Odstęp układania – (auto) oznacza, że program będzie podczas obliczeń przyjmował odstęp układania dla przyłącza równy dobranemu dla tej PG, którą dany fragment przyłącza zasila, pod warunkiem, że przyłącze to jest nie izolowane. Można to określić jako symulowanie powierzchni grzewczej przez przyłącza. Dla przyłączy izolowanych opcja (auto) oznacza dobranie minimalnego odstępu układania. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, że zgodnie z powyższym, jeden fragment przyłącza przebiegający przez powierzchnię grzewczą „A”, może być izolowany i ułożony co 10 cm, a następny przebiegający przez PG „B”, nie izolowany i automatycznie ułożony w takim odstępie układania, jaki został dobrany w „B”, np. co 30 cm,

- Procent wykorzystania – domyślnie przyjęto wykorzystanie 90% mocy przyłączy. W określonych przypadkach można wprowadzić uwzględnianie mocy przyłączy w 100%, natomiast dla pomieszczeń użytkowanych sporadycznie uzasadniona może być całkowita rezygnacja z uwzględniania mocy przyłączy do tych pomieszczeń, a więc wprowadzenie wartości 0%.

Po wprowadzeniu zmian w danych należy ponownie wywołać obliczenia, których przebieg jest zgodny z powyżej opisanymi etapami – wyniki diagnostyki, ewentualne korekty temperatury zasilania i analiza wyników obliczeń wraz ze zmianami w zakresie odstępów układania.