4.3.2. Normy i opcje obliczeń<br>

### 4.3.2. Normy i opcje obliczeń

Okno edycji zawiera trzy zakładki: „Ogólne”, „Wzorce nazw”, „Jednostki wyników”.

Zakładka „Ogólne”

Tutaj w polach: „Pakiet norm”, „Norma obliczeń cieplnych przegród”, „Norma strat ciepła”, „Norma SZE” (norma do obliczeń sezonowego zapotrzebowania na ciepło) jest wyświetlany aktualny pakiet norm, na którym opierają się obliczenia programu Instal-OZC. Użytkownik może tutaj zmienić pakiet norm.

Program standardowo wykonuje obliczenia strat ciepła. Jako dodatkowe funkcje obliczeń są do zaznaczenia następujące pola:

- „Dokonuj obliczeń sezonowego zapotrzebowania na ciepło”,

- „Obliczaj wykroplenia wewnątrz przegród”,

- „Ukryj graficzne przegrody niechłodzące”.

Spośród pozostałych możliwości należy wybrać metodę obliczeń strat ciepła budynku, strat ciepła przez przegrody do gruntu, a także sposób obliczeń uwzględniający przerwy w pracy c.o.

Wybór opcji „Obliczenia sezonowego zapotrzebowania na ciepło” automatycznie determinuje wybór metody obliczeń strat ciepła na szczegółową. Ten sposób obliczeń gwarantuje podanie wymaganej ilości danych potrzebnych do obliczeń sezonowego zapotrzebowania na ciepło.

Obliczenia strat ciepła są w programie wykonywane w oparciu o jedną z dwóch opcji do wyboru:

- „Metoda szczegółowa”,

- „Metoda uproszczona”.

Wybór metody uproszczonej obliczeń strat ciepła, automatycznie determinuje pozostałe opcje, w taki sposób, że są one niedostępne do wyboru przez Użytkownika, a straty ciepła budynku są obliczane wg odpowiednich algorytmów i danych założonych domyślnie w programie.

Wybór szczegółowej metody obliczeń strat ciepła pozwala na zadeklarowanie obliczeń strat ciepła do gruntu spośród opcji:

- „Metoda szczegółowa wg EN ISO 13370”,

- „Metoda uproszczona wg EN 12831”.

W zależności od wybranej metody obliczeń strat ciepła, do uzupełnienia są dane o różnym stopniu szczegółowości. Metoda szczegółowa wymaga podania większej ilości danych. Różnice w algorytmie obliczeń są opisane w Dodatek B. zastosowane normy i metody obliczeń.

Należy również zadeklarować sposób uwzględniania przerw w pracy c.o przy obliczeniach strat ciepła, który można wybrać spośród następujących możliwości:

- „Brak”,

- „Dla pomieszczeń”,

- „Dla budynku”.

Zadeklarowanie jednej z tych opcji wpływa na sposób obliczeń dodatkowej straty ciepła wynikającej z czasowego obniżenia temperatury oraz na sposób podawania danych. Wybór opcji „Dla pomieszczeń” wymaga podania danych w oknie edycji tego pomieszczenia, w którym zadeklarowaliśmy występowanie czasowego obniżenia temperatury. Obliczenia wykonane w oparciu o opcję „Dla budynku” są wykonywane w oparciu o pewne średnie dane podane dla budynku.

Opcja obliczeń „Ukryj graficzne przegrody niechłodzące” pozwala na pominięcie w strukturze budynku graficznych przegród niechłodzacych – przegród wewnętrznych o zadeklarowanej jednakowej temperaturze w pomieszczeniach po obu stronach przegrody. Wybranie takiej opcji pozwala na wczytanie struktury budynku z programu Instal-therm z pominięciem tych przegród, co nie zmienia wyniku obliczeń, a czyni tabele bardziej przejrzystymi.

Przycisk „Obsługa katalogów” umożliwia wybranie katalogów danych klimatycznych i grzejników. Po kliknięciu na przycisk „Obsługa katalogów” Użytkownik ma możliwość wyboru danych klimatycznych z zakładki „Dane klimatyczne” oraz wyboru grzejników z zakładki „Grzejniki”.

W lewym oknie „Pozostałe katalogi” znajdują się katalogi danych klimatycznych, jakie są dostępne w bazie katalogów programu. W prawym oknie „Katalogi w projekcie” znajdują się katalogi używane w projekcie, z których będą wybierane dane klimatyczne do obliczeń.

Na początku pracy z projektem prawe okno jest puste. Użytkownik powinien wybrać z bazy katalogów ten, z którego będzie korzystał w projekcie. Klikając w lewym oknie na wybrany i korzystając z przycisku przeniesienia Użytkownik przenosi go do sąsiedniego okna. W ten sposób katalog będzie wykorzystywany w projekcie. Jeżeli Użytkownik ma zamiar zawsze korzystać z wybranego katalogu powinien zaznaczyć pole „Zawsze czytaj”. Przy tak wybranym katalogu pojawi się ikona ”Katalogi czytane zawsze”. W ten sposób każdy nowo otwierany projekt w programie ma automatycznie wczytywany wybrany katalog danych klimatycznych. Zamknięcie programu również nie kasuje wyboru katalogów. Takie postępowanie można wykonać dla dowolnej ilości katalogów.

Użytkownik może również przenieść do okna „Katalogi w projekcie” wszystkie katalogi występujące w bazie katalogów za pomocą przycisku „Przenieś wszystkie”.

Usuwanie katalogów z projektu Użytkownik może wykonać za pomocą analogicznych przycisków ze strzałkami w przeciwnym kierunku.

W obu listach przed nazwą katalogu może się pojawić symbol . Oznacza on, że katalog jest wyposażony w system graficznej informacji. Informacje tę można każdorazowo wywołać klawiszem F1 podczas wyboru katalogu lub elementu z tego katalogu.

W liście katalogów użytych w projekcie pojawią się ponadto symbole „Z” oraz „U”. Symbole te oznaczają:

- „Z” – katalog jest zawsze czytany z dysku (jest wczytany w każdym projekcie). Uzyskuje się przez zaznaczenie pola „Zawsze czytaj” dla zaznaczonego katalogu (katalogów). Przy takim katalogu jest wyświetlany symbol .

- „U” – oznacza, że katalog jest użyty w aktualnym projekcie. Przy takim katalogu jest wyświetlany symbol .

Przycisk „Przelicz wymiary przegród” pozwala na wykonanie przeliczeń wybranych wymiarów przegród. Jest to funkcja szczególnie użyteczna przy obliczaniu sezonowego zapotrzebowania na ciepło lub podczas obliczeń cieplnych dla plików zapisanych pod inną wersją normową. Zwalnia wtedy Użytkownika z wpisywania i obliczania wymiarów wymaganych daną wersją dla każdej przegrody. Wybranie z lewego pola użytych w projekcie wymiarów przegród, a w prawym polu tych, które Użytkownik chciałby mieć obliczone i uzupełnione w tabeli przegród „Struktury budynku” oraz zatwierdzenie tej operacji klawiszem „OK” powoduje wykonanie polecenia. W trakcie tej operacji program przelicza wymiary przegród w oparciu o wielkości liczbowe (zmienne szacunkowe) zadeklarowane w „Zmiennych wyrażeń”, które można tutaj edytować. Należy pamiętać, że polecenie to działa jednorazowo i nie stanowi opcji obliczeń dla wszystkich przegród.

Przykładem sytuacji, w której jest konieczne przeliczenie wymiarów przegród, jest taka, w której mamy podane wymiary w osiach np. dla wersji normowej rosyjskiej lub w świetle dla poprzedniej wersji normowej niemieckiej i chcemy przeliczyć projekt w oparciu o normę europejską, dla której podaje się wymiary zewnętrzne.

! Ważne jest, aby wybrać te wymiary, których Użytkownik faktycznie używa w projekcie. Jeżeli wymiary przegród są podawane w świetle, to do przeliczania Użytkownik też powinien wybrać „w świetle”. W przeciwnym przypadku polecenie nie będzie wykonane.

Korzystając z przycisku „Przelicz wymiary przegród” Użytkownik może wykonać przykładowe operacje:

- Z wymiarów w osiach na wymiary zewnętrzne,

- Z wymiarów w świetle na wymiary zewnętrzne,

- Z wymiarów w osiach na wymiary w świetle,

- Z wymiarów zewnętrznych na wymiary w świetle.

! Możliwe opcje przeliczania wymiarów przegród zależą od wersji normowej programu.

Zakładka „Wzorce nazw”

Ta opcja służy do określenia wzorców nazw dla nowo generowanych obiektów tj. definicji przegród, kondygnacji, mieszkań, pomieszczeń. Program posiada domyślnie przypisane wzorce nazw dla niektórych obiektów. Wzorce te Użytkownik może również edytować. W pustych polach Użytkownik może samodzielnie wprowadzić wzorzec nazwy.

Zasady tworzenia wzorców nazw:

1. Wprowadzenie w puste pole symbolu „#” powoduje określenie nazwy przez zmienne liczbowe. Każda cyfra liczby to jeden symbol „#”. Np. definicja wzorca „#” oznacza, że zakres takiej nazwy nie przekroczy zakresu liczb od 0 do 9.

2. Wprowadzenie w puste pole symbolu „$” powoduje określenie nazwy przez zmienne literowe. Każda tak wprowadzona nazwa elementu będzie się zaczynała od litery „A” i będzie nazywała element kolejnymi literami alfabetu łacińskiego.

3. Wartość początkową zmiennych liczbowych Użytkownik może zadeklarować w polach po prawej stronie okna edycji: . Np. zadeklarowanie wartości „0” oznacza rozpoczęcie numerowania od cyfry 0.

4. Wpisanie znaku „>” oznacza, że część zmienna nazwy może przekroczyć dopuszczalny zakres wynikający z obecności znaków „#”. Np. „>#” oznacza, że zakres nazw będzie przekraczał zakres liczb jednocyfrowych.

5. Wprowadzenie spacji pomiędzy symbole zmiennych takie jak np. „# #” spowoduje błędne wygenerowanie nazwy obiektu. Np. definicja wzorca takiego jak „Przegroda # #” jest nieprawidłowa.

6. Użytkownik może również skonstruować wzorzec nazwy złożonej. Składa się z nazw kilku obiektów. Zawiera w sobie referencje (odniesienia) do nazw innych obiektów. Poprawnie skonstruowane wzorce nazw złożonych zawierają w sobie odniesienia do nazw obiektów nadrzędnych. Źle skonstruowane nazwy zawierają odniesienia do poziomu obiektów podrzędnych. Taka nazwa nie zostanie wygenerowana.

Przykłady konstruowania wzorców nazw:

· Wzór nazwy kondygnacji oznacza, że nowa kondygnacja będzie nazywana numerem 1, następna 2 itd. Zakres nazw będzie przekraczał zakres liczb jednocyfrowych.

· Wzór nazwy definicji przegrody oznacza, że nazwa definicji przegrody będzie się zaczynała cyfrą 0 i zakres nazw będzie przekraczał zakres liczb jednocyfrowych.

· Poprawnie skonstruowany wzorzec nazwy złożonej – nazwa pomieszczenia odnosi się do nazwy kondygnacji. Poprawnie skonstruowana nazwa zawiera w sobie odniesienia do poziomu wyższego tj. nazw obiektów nadrzędnych np.[MIESZKANIE], [KONDYGNACJA]

Okno edycji „Wzorca nazw” posiada następujące pola:

Wzór nazwy definicji przegrody

Program na początku pracy z projektem nie narzuca Użytkownikowi żadnej nazwy – pole pozostaje puste. Wynikiem tego, w pozycji „Definicja przegród” każda nowo wprowadzana przegroda będzie miała nazwę – „bez nazwy”. Użytkownik może nadać tej przegrodzie nazwę w występującym tam oknie edycji, (zobacz rozdział 2.4). W ten sposób każdą przegrodę Użytkownik nazywa z osobna. Można również w polu „Wzór nazwy definicji przegrody” wprowadzić własny wzorzec nazw opisujący definicje przegród. W ten sposób definicje przegród będą nazywane kolejnymi zmiennymi zgodnie ze zdefiniowanym wzorcem nazw.

Wzór nazwy kondygnacji

Program automatycznie narzuca wzorzec nazwy kondygnacji. Zmienne „>#” oznaczają, że każda kolejna wprowadzana kondygnacja będzie się kolejno nazywała 0, 1, …11 itd. Użytkownik może w polu „Wartość początkowa części zamiennej wzorca” zadeklarować nazywanie kondygnacji od wybranej przez siebie cyfry.

Wzór nazwy mieszkania

Program automatycznie narzuca wzorzec, „>##” co oznacza, że mieszkanie będzie nazwane liczbą dwucyfrową i część zmienna nazwy może przekroczyć dopuszczalny zakres wynikający z obecności znaków „#”.

Wzór numeru pomieszczenia

Jest skonstruowany jako nazwa złożona, odwołująca się do nazwy kondygnacji. Oznacza to, że nazwa pomieszczenia będzie zawierała w sobie nazwę kondygnacji.

Wzór nazwy strefy cieplnej

Wpisany wzorzec nazw stref cieplnych „>$” oznacza, że każda kolejna strefa cieplna będzie nazywana kolejną literą alfabetu. Pole jest wyświetlane dla opcji obliczeń „Dokonuj obliczeń sezonowego zapotrzebowania na ciepło”.

! Użytkownik może określić wartość początkową części zmiennej wzorca tylko zmiennymi liczbowymi.

Zakładka „Jednostki wyników”

Użytkownik może tutaj wybrać jednostki wyników, które mogą być podawane następująco:

- Jednostka energii w:

- MJ, GJ, kWh,

- Jednostka mocy w:

- W, kW, MW.